Chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn có được chia thừa kế?

Thực tế, rất nhiều cặp đôi chung sống hàng chục năm, cùng tạo lập nhà đất, tài sản, con cái đầy đủ, nhưng không đăng ký kết hôn. Đến khi một bên qua đời thì người còn lại lại rơi vào thế bị động, thậm chí mất quyền hưởng di sản thừa kế. Vậy chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn có được chia thừa kế hay không? Pháp luật Việt Nam quy định thế nào trong trường hợp này? 

1. Chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn có được công nhận là vợ chồng?

Theo quy định pháp luật hiện hành, việc chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn sau ngày 01/01/2003 không được pháp luật công nhận là quan hệ vợ chồng hợp pháp.

Cụ thể, Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP quy định:

– Kể từ ngày 01/01/2003, nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không phát sinh quyền, nghĩa vụ vợ chồng

Hệ quả pháp lý quan trọng:

• Không áp dụng chế độ tài sản chung – tài sản riêng của vợ chồng
• Không mặc nhiên trở thành người thừa kế theo pháp luật

Đây là điểm mấu chốt khiến rất nhiều người hiểu sai và gặp rủi ro khi xảy ra tranh chấp thừa kế nhà đất.

2. 2.Tài sản hình thành trong thời gian chung sống được giải quyết thế nào?

Dù không được công nhận là vợ chồng, quan hệ tài sản vẫn được pháp luật bảo vệ, nhưng theo cơ chế khác.

2.1. Nguyên tắc giải quyết tài sản khi không đăng ký kết hôn

Theo khoản 1 Điều 16 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:

• Ưu tiên giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên
• Nếu không thỏa thuận được, áp dụng Bộ luật Dân sự

Theo khoản 1 Điều 219 Bộ luật Dân sự 2015:

• Mỗi người có quyền yêu cầu chia tài sản thuộc sở hữu chung
• Nếu không thể chia bằng hiện vật thì có thể định giá và chia bằng tiền

2.2. Nguyên tắc phân chia tài sản

• Tài sản đứng tên ai → thuộc quyền sở hữu của người đó
• Tài sản cùng tạo lập → xác định là sở hữu chung theo phần
• Tỷ lệ chia tài sản căn cứ vào: Công sức đóng góp; Chứng cứ chứng minh (giấy tờ, lời khai, nhân chứng)

(Nguồn #LuatVietnam)